Niet alles wat rond gewicht speelt, is hetzelfde

Ik hoor in mijn praktijk vaak “Ik wil gewicht verliezen voor mijn gezondheid.” Misschien klinkt dit voor jou herkenbaar?

Misschien heeft een arts je verteld dat je een hoger risico hebt op het ontwikkelen van type 2 diabetes of hart- en vaatziekten. Misschien zijn bepaalde bloedwaarden veranderd.

Of misschien merk je dat je je niet altijd goed voelt in je lichaam zoals het nu is.

Dat zijn reële redenen om bij je gewicht stil te staan.

En toch kan er tegelijkertijd nog iets anders spelen.

Want wanneer we spreken over gewicht, komen heel verschillende dingen gemakkelijk op één hoop terecht.

Om dit duidelijk te maken gebruik ik vaak het beeld van drie potten.

Niet omdat alles netjes in een vakje past, want dat is niet zo. Wel omdat het kan helpen om beter een onderscheid te maken tussen de verschillende zaken die spelen.

Pot 1: wat er medisch speelt

In de eerste pot zit alles wat te maken heeft met je lichamelijke gezondheid.

Misschien heb je een aandoening die samenhangt met je gewicht. Misschien zijn er veranderingen in je bloedwaarden. Of misschien is er op dit moment geen ziekte, maar wel een verhoogd risico om later bepaalde gezondheidsproblemen te krijgen.

Dat verschil is belangrijk.

Een risico op diabetes is bijvoorbeeld niet iets wat je vandaag noodzakelijk in je lichaam voelt. Het gaat over de kans dat er in de toekomst iets kan ontstaan. Dat risico kan wel heel belangrijk voor je zijn. En het kan je ook angstig maken.

Medische opvolging kan helpen om te bekijken wat er bij jou lichamelijk speelt en wat een bepaald risico voor jou betekent.

Een gewicht of BMI alleen vertelt daar niet alles over. Ook in recente medische literatuur wordt onderscheid gemaakt tussen een verhoogd risico op gezondheidsproblemen in de toekomst en gezondheidsproblemen of lichamelijke beperkingen die er vandaag al zijn1.

Pot 2: wat je vandaag in je lichaam en dagelijks leven ervaart

De tweede pot gaat niet over wat er misschien later kan gebeuren.

Hij gaat over wat je nu merkt en voelt.

Misschien beweeg je moeilijker dan je zou willen. Misschien heb je pijn. Misschien kost traplopen veel energie. Misschien zit bepaalde kleding niet meer comfortabel of kan je moeilijk mooie kledij vinden die past. Of merk je dat sommige stoelen, ruimtes of activiteiten niet gemaakt zijn voor jouw lichaam.

Ook dat kan een reden zijn waarom je graag iets aan je gewicht zou willen veranderen.

Je kunt bijvoorbeeld meer bewegingsvrijheid willen of minder lichamelijk ongemak ervaren.

Ook in de medische literatuur wordt aandacht besteed aan wat je lichaam je vandaag daadwerkelijk belemmert om te doen, naast het risico op gezondheidsproblemen in de toekomst1.

Verandering in eet- of beweeggedrag kan soms bijdragen aan wat je lichamelijk graag anders zou willen ervaren of kunnen.

Maar er bestaat nog een derde pot.

En die is vaak minder zichtbaar.

Pot 3: wat je gewicht over jou is gaan betekenen

Misschien merk je dat bijkomen voor jou niet alleen betekent dat het cijfer op de weegschaal verandert.

Misschien betekent het ook:

Ik heb gefaald.

Ik heb mezelf niet genoeg onder controle.

Als ik mijn eten niet kan controleren, is er iets mis met mij.

Ik mag pas echt genieten wanneer mijn lichaam anders is.

Andere mensen zullen mij anders bekijken.

Als mijn gewicht verandert, ben ik minder aantrekkelijk of minder waard.

Dan gaat gewicht niet meer alleen over je lichamelijke gezondheid of over wat je lichaam kan of hoe je je lichaam ervaart.

Het is ook verbonden geraakt met hoe je naar jezelf kijkt.

Dat ontstaat niet zomaar.

Misschien kreeg je al jong boodschappen over welke lichamen goed of niet goed waren. Misschien kreeg je opmerkingen over je eigen lichaam. Misschien werd gewichtsverlies positief onthaald en gewichtstoename negatief. Misschien heb je doorheen je leven vaak geprobeerd je gewicht onder controle te krijgen.

Wat je vandaag denkt en doet rond eten, gewicht en je lichaam heeft dus een geschiedenis.

Onderzoek laat zien dat negatieve ideeën en oordelen over gewicht die je doorheen je leven meekrijgt, deel kunnen gaan uitmaken van hoe je naar jezelf kijkt. Ze kunnen ook mee bepalen hoe je je lichaam beleeft en hoe je omgaat met eten.2˒3

Waarom die derde pot gemakkelijk uit beeld blijft

Het kan veel makkelijker zijn om te zeggen:

“Ik doe het voor mijn gezondheid.”

Daar hoeft niets oneerlijks aan te zijn. Je kunt je werkelijk zorgen maken over je gezondheid.

Maar die zorg sluit niet uit dat er tegelijkertijd nog iets anders meespeelt.

Je kunt bang zijn om diabetes te krijgen én bang zijn voor wat bijkomen volgens jou over jou zegt.

Je kunt lichamelijk ongemak ervaren én het gevoel hebben dat je lichaam eerst moet veranderen voor je jezelf ruimte mag geven.

Je kunt graag gemakkelijker bewegen én al jaren het idee dragen dat voldoende controle over eten iets zegt over hoe sterk of goed je bent.

De ene reden maakt de andere niet minder echt.

De ene reden maakt de andere niet minder echt.
Maar wanneer alles in één pot terechtkomt, wordt het moeilijker om te zien wat er precies speelt.
En precies daarom is het belangrijk om daar onderscheid in te maken.

Misschien herken je dat verschillende dingen rond gewicht bij jou door elkaar lopen. In mijn praktijk is er ruimte om hier samen naar te kijken.